Yoga là gì?

Yoga là một phương thức sống, một hệ thống hướng dẫn hợp nhất thể xác, tâm trí và tinh thần. Hàng ngàn năm trước, người Ấn Độ đã bắt đầu trải nghiệm loại hình nghệ thuật sống này, đồng thời giúp yoga phát triển mạnh mẽ. Yoga không phải tôn giáo mà là một công cụ thực tiễn. Nó thích hợp cho bất cứ ai luyện tập, bất luận là người theo đạo hay người theo chủ nghĩa vô thần đều có thể trở thành hành giả yoga.

Các trường phái yoga

Trải qua nhiều thế kỷ, yoga đã phát triển thành nhiều chi phái, như: Karma yoga, Jnana yoga, Bhakti yoga và Raja yoga. Những chi phái này được so với cành nhánh được hình thành từ thân cây bồ đề. Từ mỗi cành nhánh đó lại không ngừng sinh sôi và phát triển thành những thân cây khác. Người học nên chọn cho mình một chi phái phù hợp với bản thân nhất. Điều này không đồng nghĩa với việc bảo thủ theo một chi phái mà không tiếp nhận những kiến thức tinh túy của chi phái khác. Trên nền tảng kiến thức sẵn có về một chi phái yoga, bạn cần liên tục tiếp thu những tinh hoa mới. Nếu được như vậy, quá trình tập luyện yoga sẽ thu được kết quả như ý.

Yoga theo trường phái Thực tiễn – Karma yoga

Karma là một phương pháp tu hành vô ngã, giúp nhanh chóng thanh tịnh thể xác và tinh thần, vượt qua giới hạn. Karma yoga nhấn mạnh việc đồng thời tu hành sinh lý và tâm lý, loại bỏ cái tôi nhờ tu hành thể xác và tinh thần, giúp đỡ người khác mà không cần báo đáp. Nếu là người có tính tích cực, có lòng giúp đỡ người khác thì Karma yoga là lựa chọn tốt nhất giúp bạn tu hành ngay trong cuộc sống hằng ngày.

Nhiều người nghĩ rằng mình quá bận rộn, không có thời gian luyện tập các tư thế và ngồi thiền. Thực ra, Karma yoga có thể luyện tập bất cứ lúc nào và ở bất cứ đâu.

Yoga theo trường phái Triết lý – Gnana yoga

Trường phái yoga này đi trên con đường tri thức. Nó cho rằng giống như bọt nước, tất cả chỉ là ảo giác, chỉ có hiểu rõ và và thoát khỏi dục vọng mới có thể hiểu được thế gian này. Trong bốn trường phái, Gnana yoga được xem là trường phái tu hành khó nhất, hành giả cần có tâm trí nhạy bén và đầu óc rõ ràng mới có thể thành công.

Triết lý của trường phái Jnana yoga là Vệ Đàn Đa kinh (Vedanta), được ghi chép trên lá của một loại cây thuộc họ cọ (tala).

Yoga theo trường phái Cầu nguyện – Bhakti yoga

Những người tu tập theo Bhakti yoga là đối tượng thường bị tình cảm chi phối. Do nhận thức không thể giải tỏa được áp lực đó, các hành giả Bhakti yoga đã sử dụng các phương pháp, như: Tụng kinh, niệm chú, cầu nguyện, biến dục vọng của bản thân trở thành tình yêu đại chúng, chuyển phiền não thành tâm bồ đề.

2 tay hợp lại biểu thị sự liên kết giữa con người và thần linh. Đây là một động tác cầu nguyện, đạt tới cảnh giới thiên nhân hợp nhất, thường được sử dụng tương đối phổ biến trong các tôn giáo lớn.

Yoga theo trường phái Khoa học – Raja yoga

Mỗi con người đều ẩn chứa năng lực tâm linh và tinh thần lớn. Điều quan trọng ở chỗ cần biết cách phát hiện và khai thác thành công năng lực đó. Dựa trên mặt bằng tâm lý, các hành giả Raja yoga biết được thông qua việc chuyên chú và khống chế ý niệm có thể thúc đẩy tiềm năng bên trong con người được xuất hiện. Để có thể đạt được mục đích thân tâm an định, người tập cần tuân thủ phương pháp chính xác, học được cách giữ cho các bộ phận cơ thể ở trạng thái ổn định (phương pháp thể vị), điều hòa hơi thở và thâu nhiếp các giác quan. Năng lực này chính là điều kiện căn bản để tiến vào cảnh giới thiền định. Chi phái Hatha thuộc Raja yoga nhấn mạnh điều chỉnh bộ phận cơ thể và điều hòa hơi thở. Phái này cho rằng nếu thiếu 8 bước tu tập, khó trở thành một hành giả yoga chân chính.

Thế nào gọi là 8 bước?

  • Trì giới (Yama): Không sát sinh, không vọng ngữ, không tham, không trộm cắp, không tà dâm.
  • Tinh tiến (Niyama): Thanh tịnh, biết đủ, vô ngã, tụng niệm, niệm thần.
  • Điều thân (Asana): An định thân tâm.
  • Điều tức (Pranayama): Khống chế hơi thở.
  • Nhiếp tâm (Pratyahara): Thâu nhiếp các cảm giác.
  • Ngưng thần (Dharana): Tập trung tinh thần.
  • Thiền định (Dhyana): Tĩnh tọa an tâm, đoạn trừ tạp niệm.
  • Tam ma địa (Samadhi): Đạt tới cảnh giới cực tịnh của thân tâm.

Luyện tập đúng cách

Mục đích của việc luyện tập đúng cách là thúc đẩy quá trình trao đổi chất, cải thiện thể chất. Mỗi một tư thế đều có nhiều động tác nối tiếp nhau. Do đó, nên tránh thực hiện các động tác một cách vội vàng vì sẽ tích tụ axit latic gây mệt mỏi.

Ăn uống đúng cách

Căn cứ vào tác dụng đến thân thể, tâm trí con người và cách sử dụng, yoga phân thực phẩm làm 3 loại: Thực phẩm tri giác, thực phẩm động, thực phẩm tĩnh.

Thực phẩm tri giác là những thực phẩm mang lại cho con người tình yêu, sự thanh bình, tinh khiết và niềm vui. Nó bao gồm các loại thực phẩm, như: Rau quả tươi, các loại đậu, sữa, ngũ cốc, đường, mật ong, dầu thực vật và các gia vị nhẹ. Đây là những thực phẩm tốt cho cơ thể và tâm trí con người.

Thực phẩm động cung cấp năng lượng, tốt cho cơ thể nhưng không có lợi cho tâm trí con người. Nó gồm hầu hết các thực phẩm cay, trứng, tỏi, cá và các thực phẩm đã chế biến.

Thực phẩm tĩnh bao gồm các chất kích thích như rượu, thuốc lá, các loại thức ăn chứa nhiều dầu, các loại thịt, các gia vị mạnh. Nhóm thực phẩm này có hại cho cơ thể và tâm trí con người.

Trong 3 loại thực phẩm trên, yoga chủ trương dùng các thực phẩm tri giác vì chúng có lợi cho cả cơ thể và tâm trí con người.

Minh tưởng

Minh tưởng là một trạng thái của ý thức. Khi luyện tập minh tưởng, trước tiên bạn phải biết trấn tĩnh tư duy của bản thân, đồng thời tập trung năng lượng tinh thần trong cơ thể. Minh tưởng có thể xoa dịu căng thẳng, giúp bạn phục hồi năng lượng. Nếu luyện tập minh tưởng mỗi ngày, bạn sẽ nhận ra tư duy của mình rõ ràng và tích cực, đồng thời duy trì được cân bằng tâm lý.

Tác dụng của minh tưởng

Minh tưởng đối với mỗi người đều có tác dụng tốt, đặc biệt với những người có cuộc sống căng thẳng, nhiều ưu phiền. Khi luyện tập minh tưởng, những suy nghĩ căng thẳng sẽ được trấn tĩnh. Điều này tốt cho việc tiếp sức, hồi phục thể chất và sức chịu đựng của con người, nâng cao năng lượng tinh thần, cải thiện năng lực tập trung. Minh tưởng đúng cách sẽ đem lại tư duy sáng suốt và thế giới nội tâm tĩnh lại.

Các dụng cụ cần thiết

Yoga không cần dụng cụ đặc biệt. Bạn có thể mua thảm tập yoga hoặc trải 1 chiếc khăn trên sàn nhà. Tập luyện trong phòng, cần chọn chỗ có không gian thoáng mát, không bị vướng các đồ đạc. Trong phòng phải đảm bảo được nhiệt độ thích hợp và không khô nóng như bên ngoài.

Khi tập yoga, nên mặc những đồ thoải mái giúp bạn vận động linh hoạt. Bình thường, tập yoga tốt nhất là đi chân đất nhưng nếu bạn thấy khó chịu, có thể đi tất.

Mẹo nhỏ

Trước khi luyện tập yoga theo giáo trình, bạn nên tháo hết trang sức, kính, kính áp tròng.. Tập trên thảm hoặc khăn thường dễ chịu. Dùng thảm hoặc máy sưởi sẽ giúp bạn giữ ấm khi luyện tập.

Thời gian và địa điểm luyện tập

Thời gian

Thời gian thích hợp nhất để luyện yoga là sáng sớm và trước bữa sáng. Chập tối hoặc những thời điểm khác đều có thể luyện tập nhưng phải đảm bảo tập lúc đói hoặc đã tiêu hóa hết thức ăn.

Nói chung, có thể luyện tập sau khi ăn cơm 3 – 4 tiếng và sau khi ăn thức ăn dạng lỏng hay đồ uống nửa tiếng.

Thời gian luyện tập khoa học nhất: Sáng sớm trước khi mặt trời mọc, buổi trưa khi mặt trời giữa đỉnh đầu, buổi tối sau khi mặt trời lặn, rạng sáng lúc 12 giờ đêm.

Mỗi thời gian khác nhau cần luyện tập các nội dung khác nhau. Ví dụ, sáng sớm tập tư thế thân, buổi trưa tập bandha, buổi tối tập minh tưởng…

Địa điểm

Luyện tập yoga, cần chọn những chỗ yên tĩnh, sạch sẽ, không khí trong lành. Tránh tập trong phòng mà nên chọn những địa điểm tự nhiên ngoài trời. Nếu tập trong phòng, sự lưu thông không khí giữ vai trò quan trọng với việc luyện tập điều vận hơi thở. Nên mở cửa sổ cho phòng được thông thoáng. Khi tập yoga, có thể đặt cây xanh bên cạnh. Cần đặt thảm mềm trên sàn nhà và đảm bảo độ mềm ở mức có thể đứng vững trên đó, không để chân bị trơn trượt. Nếu tập yoga theo kiểu ngồi, có thể sử dụng chiếu cói để chống mệt mỏi.

Mỗi lần cần tập bao lâu

Để đạt được kết quả tốt nhất, mỗi lần nên tập 90 phút. Nếu bạn quá bận rộn, có thể rút ngắn thời gian tập. Nhưng tuyệt đối không được tập vội vàng. Giữa các tư thế, cần có đủ thời gian thả lỏng cơ thể. Trong giai đoạn sau này, bạn có thể thực hiện các động tác hít thở.

Hiểu rõ thể trạng cơ thể của bản thân

Trước khi luyện tập yoga, hiểu rõ thể trạng cơ thể là rất quan trọng. Tuyệt đối không được thực hiện các tư thế không phù hợp một cách miễn cưỡng hoặc vận động quá sức. Phải nhớ rõ, yoga không phải là một môn thể thao. Quá trình luyện tập có thể rất chậm. Nếu có đủ thời gian, cơ thể bạn sẽ càng dẻo dai. Khi tập luyện, mỗi tư thế đều phải thả lỏng. Nếu cơ thể bạn có chỗ nào căng thẳng khi tập các tư thế, hãy giải tỏa bằng cách hít thở.

Cân bằng 2 bên cơ thể

Trong các hoạt động hằng ngày, chúng ta thường chỉ tập trung dùng 1 phần hoặc 1 bên cơ thể. Để đạt được độ cân bằng, khỏe mạnh, ta cần duy trì độ dẻo dai và dùng sức như nhau ở mọi bộ phận. Luyện tập yoga sẽ giúp các cơ trên cơ thể hoạt động đều đặn cả phải lẫn trái, giúp ta đạt được sự cân bằng.

Nguyên tắc luyện tập yoga

  • 90 phút trước khi tập và 30 phút sau khi tập không được ăn uống.
  • Nửa năm sau khi phẫu thuật và phụ nữ trong thời kỳ kinh nguyệt không nên tập các động tác có độ khó cao.
  • Nên đi chân đất, mặc đồ rộng rãi, thoải mái, giúp cơ thể cử động linh hoạt.
  • Không nên tập ở sàn nhà quá cứng hoặc trên nệm quá mềm. Lúc luyện tập, nên trải 1 mảnh chiếu trên mặt đất.
  • Nếu đang thực hiện 1 tư thế thân nào đó, bạn cảm thấy thể lực không đủ hoặc bị chuột rút, nên dừng lại, đồng thời mát xa.
  • Nơi luyện tập cần đảm bảo không khí thông thoáng và không gian đủ để vận động.
  • Khi luyện tập, mở hay nhắm mắt đều được, tập trung vào cảm giác được sinh ra trong cơ thể.
  • Trước khi tập, nên đi vệ sinh.
  • Luyện tập theo sức mình, không nên miễn cưỡng. Thực hiện các động tác một cách chậm rãi, không nên dùng sức, không cần cố theo một tiêu chuẩn nào. Đến khi đưa được cơ thể lên mức chịu đựng cao nhất có nghĩa là bạn đã luyện tập đúng cách.

Làm thế nào hợp nhất thân tâm?

Phương pháp luyện tập tư thế thích hợp

Yoga gọi các tư thế của cơ thể là phương pháp thể vị. Phương pháp thể vị của yoga là dùng các động tác kéo dãn chậm rãi để thả lỏng tất cả các khớp xương, các cơ bắp, dây chằng, gân và các bộ phận khác. Phương pháp thể vị giúp điều hòa hệ thống thần kinh, cải thiện tuần hoàn máu, giảm căng thẳng, tăng cường độ dẻo dai của cơ thể. Trong quá trình luyện tập, cơ thể thoải mái và nhẹ nhàng giúp tâm trí thư thái và tinh thần thoải mái.

Phương pháp thở trong yoga

Hít thở sâu giúp chúng ta thanh lọc và điều dưỡng cơ thể. Khi hít vào, oxy đi vào phổi, mỗi tế bào trong cơ thể đều nhận được lượng oxy cần thiết để hoạt động. Khi thở ra, chất thải trong cơ thể được loại bỏ. Không những vậy, cơ thể còn thu được năng lượng nhờ sự liên kết giữa việc hít thở và hấp thụ năng lượng mặt trời. Phương pháp hít thở đặc biệt này giúp ta giải phóng năng lượng, khiến cơ thể và tâm trí đều trẻ lại.

Huyệt vị và kinh mạch

Cơ thể con người có 72.000 kinh mạch. Huyệt vị là điểm giao giữa các kinh mạch. Phương pháp điều vận hơi thở sẽ thanh lọc và thúc đẩy sự hoạt động của các huyệt vị và kinh mạch.

Thư giãn đúng cách

Nếu thể xác và tinh thần thường xuyên trong trạng thái làm việc mệt mỏi và áp lực, hiệu quả công việc sẽ giảm xuống. Nghỉ ngơi và thư giãn là phương pháp nạp năng lượng tự nhiên nhất. Chúng giống như bộ tản nhiệt của xe hơi, giúp bạn điều hòa nhiệt độ. Phương pháp tập luyện yoga có thể giúp tâm trí, tinh thần và các cơ bắp hoàn toàn thư giãn.

Thực phẩm tốt cho sức khỏe và thức ăn chay

Thực phẩm tự nhiên, đơn giản, dễ tiêu hóa là nguồn dinh dưỡng tốt nhất.

Thức ăn chay có điểm đặc biệt là giúp cơ thể hấp thụ năng lượng nhiều nhất từ thực phẩm, không khí, ánh nắng mặt trời và nước. Thức ăn chay được làm từ các thực phẩm dễ tiêu hóa, có lợi cho sức khỏe. Những thực phẩm này đơn giản và tự nhiên, có lợi cho cơ thể và tâm trí con người. Những người ăn chay đều phát hiện bản thân không chỉ khỏe mạnh mà tinh thần cũng minh mẫn hơn.

Chính niệm và ngồi thiền

Giống như ô tô luôn cần một người lái thông minh, con người cũng cần một tâm trí ổn định để điều khiển hoạt động của cơ thể. Ngồi thiền có quy luật sẽ giúp bạn đạt được mục đích này: Trí óc trở nên sáng suốt hơn, tăng sức tập trung. Còn việc nuôi dưỡng chính niệm sẽ giúp tư duy sáng tỏ, đạt tới sự thư thái thân tâm.

Minh Huyền – Song Linh

Yoga Nhập Môn Sơ Cấp – NXB Hồng Đức

Bình luận